Myślimy nieszablonowo

Wyrokiem z 18 czerwca 2026 r., o sygn. akt I FSK 779/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2023 r. (sygn. akt III SA/Wa 345/23). Tym samym ostatecznie utrzymano w mocy orzeczenie uchylające decyzję organu podatkowego w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług oraz nałożenia na Spółkę dodatkowego zobowiązania podatkowego (tzw. sankcji 100%) za okresy od listopada 2018 r. do stycznia 2019 r.

NSA podzielił stanowisko zaprezentowane przez Kancelarię, uznając, że organy podatkowe nie udowodniły braku tzw. dobrej wiary po stronie podatnika. Sąd potwierdził, że do pozbawienia prawa do odliczenia VAT nie wystarczy samo stwierdzenie, iż faktury pochodziły od podmiotów nieprowadzących rzeczywistej działalności, jeśli organ nie wykaże jednocześnie, że podatnik wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł wiedzieć, że uczestniczy w oszustwie podatkowym.

Uzasadniając wyrok Sąd szeroko powołał się na ugruntowane orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (m.in. wyroki w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahageben i David, a także C-409/04 Teleos). NSA wskazał, że organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać od podatnika kompleksowego weryfikowania, czy jego kontrahent wywiązuje się z obowiązków fiskalnych. Jeśli przezorny przedsiębiorca podjął działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, zachowuje prawo do odliczenia VAT, a ciężar udowodnienia braku staranności spoczywa w pełni na organie. Dodatkowo Sąd odniósł się do kwestii nakładania 100-procentowej sankcji w VAT, powołując się na wyrok TSUE w sprawie C-935/19 (Grupa Warzywna) i przypominając o konieczności przestrzegania zasady proporcjonalności.

NSA wyraźnie wskazał organom podatkowym kardynalne błędy w prowadzonym postępowaniu dowodowym. Sąd wypunktował, że administracja skarbowa oparła swoje rozstrzygnięcie na ogólnych dowodach, nie wykazując, jakie konkretnie okoliczności powinny wzbudzić u Skarżącej podejrzenia co do rzetelności kontrahentów. Organom wskazano, że zarzucany Spółce brak weryfikacji w KRS osób reprezentujących kontrahentów czy ewentualne uchybienia w zakresie weryfikacji pozwoleń na pracę cudzoziemców, mogą świadczyć o naruszeniu innych przepisów, ale nie są dowodem na świadomy udział w oszustwie podatkowym.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu. Dzięki temu wyrok WSA, uchylający w całości bezpodstawną i dotkliwą finansowo decyzję podatkową, stał się prawomocny, a organy zostały zobowiązane do ponownego, rzetelnego zbadania sprawy z uwzględnieniem wytycznych Sądu.

Wyrokiem z 27 maja 2026 r., o sygn. akt I FSK 1609/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2023 r. (sygn. akt III SA/Wa 2223/22) w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia z tytułu ustanowienia i pełnienia funkcji tymczasowego pełnomocnika szczególnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko zaprezentowane przez Kancelarię, uznając, że organy podatkowe nie mają prawa do miarkowania „w dół’’ – czyli obniżania poniżej stawek minimalnych wynagrodzenia należnego tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu. Sąd potwierdził, że w obecnie obowiązujących przepisach brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do tego typu praktyk ze strony administracji skarbowej.

W dalszej części uzasadnienia Sąd odniósł się do literalnego brzmienia rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. NSA stanowczo podkreślił, powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą (por. wyroki NSA z 23 stycznia 2026 r., sygn. akt I FSK 1337/25, z 4 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1362/22, z 24 maja 2024 r., sygn. akt I FSK 1690/23), że ustawową podstawą determinowania wysokości wynagrodzenia jest Ordynacja podatkowa, która wprost odsyła wyłącznie do przepisów wskazanego rozporządzenia. Tym samym, stosowanie przez organ podatkowy dodatkowo przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w celu sztucznego wykreowania podstawy do obniżenia wynagrodzenia jest niedopuszczalne. Sąd zauważył również, że wcześniejsze, odmienne orzecznictwo utraciło na aktualności w związku ze zmianą stanu prawnego.

Co istotne, NSA (podobnie jak orzekający w pierwszej instancji WSA) wyraźnie wskazał organom, że organ podatkowy, ani nawet sąd administracyjny, nie mogą podejmować roli prawotwórczej, kreując nieistniejącą w przepisach podstawę obniżenia wynagrodzenia. Co więcej, zauważono, że w aktach sprawy nie było żadnych przesłanek pozwalających na stwierdzenie, że nakład pracy czy jej jakość były rażąco niskie, co sprawia, że działania organu odwoławczego były tym bardziej bezpodstawne.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w całości skargę kasacyjną organu i zasądził na rzecz Klienta Kancelarii zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2025 r., o sygn. III FSK 1369/24, Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Finansowej skarg kasacyjnych Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz strony skarżącej, oddalił obie skargi kasacyjne oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu spółki wraz ze spółką za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za wskazane okresy. Spór koncentrował się w szczególności wokół spełnienia przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej, w tym znaczenia doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego jako warunku wszczęcia postępowania w tym przedmiocie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skargi kasacyjnej organu podatkowego, wskazując, że:

• w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej organ oraz sąd są zobowiązani do zbadania, czy została spełniona przesłanka doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, o której mowa w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej,
• ocena tej przesłanki jest elementem ustalenia, czy decyzja określająca zobowiązanie podatkowe została skutecznie doręczona,
• brak doręczenia decyzji wymiarowej wyłącza możliwość orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej,
• organ podatkowy jest zobowiązany do dokonania ustaleń w tym zakresie na podstawie akt sprawy.

Jednocześnie NSA odniósł się do kwestii doręczeń elektronicznych, wskazując, że adres e-mail wskazany w pełnomocnictwie może stanowić adres elektroniczny w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, a brak możliwości technicznego potwierdzenia doręczenia nie wyłącza skuteczności takiego sposobu komunikacji, jeżeli został on wskazany przez pełnomocnika.

Sąd uznał również, że część zarzutów skargi kasacyjnej dotyczyła okoliczności związanych z postępowaniem wymiarowym prowadzonym wobec spółki, w którym strona skarżąca nie była stroną, a tym samym nie mogły one skutecznie wpływać na ocenę jej odpowiedzialności.

Wyrok ma charakter prawomocny i kończy spór, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z 14 listopada 2025 r., sygn. I FSK 1640/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2022 r. w sprawie ze skargi spółki z o.o. na czynność polegającą na wykreśleniu z rejestru podatników podatku od towarów i usług.

Spór dotyczył zasadności wykreślenia podatnika z rejestru VAT, a następnie jego ponownego przywrócenia do rejestru po upływie pewnego okresu. Organ podatkowy w skardze kasacyjnej argumentował, że późniejsze przywrócenie podatnika do rejestru powinno prowadzić do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego, a sama czynność wykreślenia nie powinna być już przedmiotem kontroli sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tego stanowiska popierając tym samym stanowisko kancelarii. Wskazał, że przywrócenie podatnika do rejestru VAT w późniejszym terminie nie niweczy skutków wcześniejszego wykreślenia, ponieważ przez okres pomiędzy tymi zdarzeniami podatnik pozostawał poza rejestrem, co wywoływało konkretne skutki prawne w sferze jego praw i obowiązków podatkowych. Tym samym nie doszło do bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Sąd podkreślił, że czynność wykreślenia z rejestru VAT wywołuje samodzielne skutki materialnoprawne, niezależne od późniejszego wpisania podatnika do rejestru, a więc podlega kontroli sądu administracyjnego.

W konsekwencji NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną i utrzymał w mocy wyrok WSA, oddalając jednocześnie wniosek o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.