Dochody nieujawnione to przychody, których podatnik nie zgłosił do opodatkowania albo wykazał w nieprawidłowej, zaniżonej wysokości. Jeżeli urząd skarbowy ustali, że wydatki podatnika w danym roku przewyższają jego ujawnione dochody, różnica może zostać opodatkowana stawką sankcyjną 75% (art. 25b–25e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Reprezentujemy podatników w postępowaniach dotyczących dochodów nieujawnionych – od pierwszego wezwania z urzędu, przez kontrolę podatkową czy celno-skarbową i postępowanie podatkowe, po odwołanie i skargę do WSA.

Kiedy klienci zgłaszają się do nas

Pomoc kancelarii w sprawie dochodów nieujawnionych jest najbardziej potrzebna w sytuacjach takich jak:

otrzymałeś wezwanie z urzędu skarbowego do wyjaśnienia źródła pieniędzy na zakup nieruchomości, samochodu lub innej dużej transakcji,
kupiłeś mieszkanie, dom lub auto za gotówkę i obawiasz się, że urząd zapyta o pochodzenie środków,
otrzymałeś darowiznę od rodziców lub innych członków rodziny, która nie została zgłoszona w terminie na formularzu SD-Z2,
dokonałeś dużych wpłat gotówki na rachunek bankowy i bank lub urząd zażądały wyjaśnień,
udzielono Ci pożyczki rodzinnej, której nie zgłoszono do PCC,
planujesz znaczną transakcję (zakup nieruchomości, inwestycja) i chcesz zabezpieczyć się dokumentacyjnie zanim zainteresuje się nią urząd,
dostałeś już decyzję o ustaleniu podatku w wysokości 75% i chcesz złożyć odwołanie albo skargę do WSA,
trwa wobec Ciebie kontrola podatkowa lub celno-skarbowa w sprawie nieujawnionych źródeł przychodów.

W każdej z tych sytuacji kluczowe znaczenie ma szybka, profesjonalna reakcja – wyjaśnienia złożone samodzielnie w pierwszych dniach często przesądzają o wyniku całego postępowania.

Czym są dochody nieujawnione w świetle prawa

Pojęcie dochodów nieujawnionych nie funkcjonuje w ustawie samodzielnie. Rozdział 5a ustawy o PIT (art. 25b–25g) reguluje opodatkowanie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Ustawa rozróżnia dwie sytuacje:

przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach – podatnik wskazał źródło dochodu (np. działalność gospodarczą), ale ujawnił je w nieprawidłowej, zaniżonej wysokości,
przychody ze źródeł nieujawnionych – podatnik w ogóle nie wskazał źródła, a urząd nie zdołał go ustalić.

Mechanizm opodatkowania jest identyczny w obu przypadkach. Urząd ustala wartość wydatków podatnika w roku podatkowym (zakup mienia, wydatkowane środki) i porównuje z sumą przychodów opodatkowanych i nieopodatkowanych dostępnych przed wydatkiem. Nadwyżka wydatków nad przychodami staje się podstawą opodatkowania.

Stawka podatku wynosi 75% podstawy opodatkowania (art. 25e ustawy o PIT). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12.04.2011 r. (P 90/08) potwierdził, że jest to szczególny podatek sankcyjny – jego nałożenie nie wyklucza równoległej odpowiedzialności karnej skarbowej z art. 54 KKS.

Kompleksowy poradnik na ten temat, wraz ze szczegółowym omówieniem przepisów i orzecznictwa, znajdziesz w naszej Strefie Wiedzy: Dochody nieujawnione i podatek 75% – wszystko, co musisz wiedzieć.

Jak urząd skarbowy wykrywa dochody nieujawnione

Urząd nie posiada bieżącej, kompleksowej informacji o stanie majątkowym podatników. Postępowania w sprawie dochodów nieujawnionych są najczęściej uruchamiane w następstwie:

informacji od notariuszy – jako płatnicy PCC i podatku od spadków i darowizn mają obowiązek przekazywać urzędom dane o transakcjach, w tym o zakupach nieruchomości,
danych z banków – informacji o rachunkach, dużych wpłatach gotówkowych, transakcjach przekraczających określone progi,
rejestrów publicznych – CEPiK (samochody), Ksiąg Wieczystych, KRS,
donosów – w praktyce coraz częstszy impuls do wszczęcia postępowania,
aktywności w mediach społecznościowych – zdjęcia drogich zakupów, podróży, jachtów wykorzystywane jako dowód poszlakowy,
rozbieżności w deklaracjach – długoletnia strata z działalności gospodarczej przy jednoczesnych znacznych wydatkach prywatnych.

Postępowanie zwykle zaczyna się od czynności sprawdzających – urząd wzywa podatnika do złożenia wyjaśnień lub przedstawienia dokumentów. Pasywność lub niespójne wyjaśnienia na tym etapie najczęściej skutkują wszczęciem postępowania podatkowego lub kontroli celno-skarbowej. Więcej o pierwszym etapie weryfikacji rozliczeń: Czynności sprawdzające.

Trzy linie obrony – jak unikamy stawki 75%

W sprawach o dochody nieujawnione obrona prowadzona jest na trzech głównych płaszczyznach a wybór strategii zależy od konkretnej sytuacji klienta i dostępnego materiału dowodowego.

Linia pierwsza – ustalenie konkretnego źródła przychodu (art. 25g ust. 7 u.p.d.o.f.). Jeżeli w toku postępowania zostanie ustalone, że nieujawnione przychody pochodzą z konkretnego źródła (np. nieujawnionej działalności gospodarczej, najmu, dochodów zagranicznych), są one opodatkowane na zasadach ogólnych właściwych dla tego źródła – stawką 12% / 32% wg skali albo 19% liniowo, a nie 75%.

Linia druga – udowodnienie pokrycia wydatku przychodami opodatkowanymi lub nieopodatkowanymi. Wskazujemy konkretne źródła pokrycia: zgłoszone do opodatkowania dochody z lat poprzednich, otrzymane darowizny i pożyczki rodzinne, zwolnione z opodatkowania transakcje sprzedaży nieruchomości, dochody zagraniczne nieobjęte obowiązkiem rozliczenia w Polsce.

Linia trzecia – uprawdopodobnienie (art. 25g ust. 3 i 4 u.p.d.o.f.). Dla okresów, w stosunku do których nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, ustawa wymaga jedynie uprawdopodobnienia pochodzenia środków – pełen dowód nie jest konieczny. To kluczowa linia obrony przy oszczędnościach gromadzonych przez wiele lat.

W każdej z tych ścieżek liczy się jakość dokumentacji i spójność wyjaśnień. NSA w wyroku z 7.06.2022 r. (II FSK 2808/19) jasno wskazał, że ogólnikowe tłumaczenia („gromadziłem oszczędności w gotówce”) bez racjonalnej argumentacji i dodatkowych dowodów nie wystarczą.

Co konkretnie robimy w sprawie dochodów nieujawnionych

Zakres pomocy kancelarii zależy od etapu sprawy, ale w praktyce obejmuje:

analizę ryzyka – ocena prawdopodobieństwa wszczęcia postępowania na podstawie sytuacji majątkowej klienta i znanych sygnałów ostrzegawczych,
przygotowanie odpowiedzi na wezwanie z urzędu skarbowego – w sposób, który minimalizuje ryzyko eskalacji do formalnego postępowania,
kompletowanie i uporządkowanie dokumentacji dowodowej – zeznania PIT, akty notarialne, zgłoszenia darowizn, umowy pożyczek, wyciągi bankowe, deklaracje PCC,
reprezentację w czynnościach sprawdzających, kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej – udział w przesłuchaniach, składanie pism, wnioski dowodowe,
reprezentację w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez naczelnika urzędu skarbowego bądź urzędu celno-skarbowego,
doradztwo przy oświadczeniu majątkowym – formularz składany pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 180 § 3 Ordynacji), wymagający szczególnej staranności,
sporządzenie odwołania od decyzji w terminie 14 dni (art. 220-223 Ordynacji),
sporządzenie skargi do WSA i ewentualnej skargi kasacyjnej do NSA,
koordynację z postępowaniem karnym skarbowym prowadzonym równolegle (art. 54 KKS), w tym ocena celowości czynnego żalu,
doradztwo profilaktyczne – przy planowanych dużych transakcjach (zakup nieruchomości, inwestycje), polegające na przygotowaniu dokumentacji źródeł finansowania zanim zainteresuje się nimi urząd.

Jak przebiega współpraca

Krok 1 – konsultacja wstępna. Niezobowiązująca rozmowa, w której oceniamy sytuację klienta, etap sprawy i pilność reakcji.

Krok 2 – analiza dokumentów. Zapoznajemy się z otrzymanymi pismami z urzędu, posiadaną dokumentacją finansową i stanem majątkowym klienta. Identyfikujemy ryzyka i możliwe linie obrony.

Krok 3 – strategia i pełnomocnictwo. Przedstawiamy plan działania, zakres pełnomocnictwa i propozycję rozliczenia. Po akceptacji niezwłocznie podejmujemy działania procesowe.

Krok 4 – prowadzenie sprawy. Pełna reprezentacja przed organem podatkowym lub UCS, składanie pism, udział w przesłuchaniach, monitorowanie terminów. W razie potrzeby – odwołanie, skarga do WSA, skarga kasacyjna do NSA.

Ramy czasowe i terminy w sprawach o dochody nieujawnione

Etap	Termin	Skutek przekroczenia
Odpowiedź na wezwanie z US	wskazany przez organ, zwykle 7 dni	wszczęcie postępowania, oświadczenie majątkowe pod rygorem odpowiedzialności karnej
Doręczenie decyzji ustalającej podatek 75%	5 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 4a Ordynacji)	zobowiązanie nie powstaje
Odwołanie od decyzji	14 dni od doręczenia	decyzja staje się ostateczna
Skarga do WSA	30 dni od doręczenia decyzji organu II instancji	utrata drogi sądowej
Skarga kasacyjna do NSA	30 dni od doręczenia wyroku WSA	wyrok WSA staje się prawomocny

Dlaczego my

Specjalizacja w sporach podatkowych. Spory podatkowe to jeden z głównych obszarów praktyki kancelarii. Reprezentujemy klientów w pełnym zakresie postępowań przed organami podatkowymi, urzędami celno-skarbowymi oraz sądami administracyjnymi (WSA i NSA).

Doświadczenie procesowe i podatkowe w jednym zespole. W kancelarii pracują adwokaci, radcowie prawni i doradcy podatkowi. W sprawach o dochody nieujawnione liczy się jednoczesna znajomość Ordynacji podatkowej, ustawy o PIT, Kodeksu karnego skarbowego i procedury sądowoadministracyjnej.

Trzy biura – Warszawa, Łódź, Opole. Reprezentujemy klientów w całej Polsce, w tym w postępowaniach prowadzonych przez urzędy celno-skarbowe i przed sądami administracyjnymi w różnych okręgach.

Szybka reakcja na wezwanie. W sprawach o dochody nieujawnione pierwsze dni decydują o całym postępowaniu. Zapewniamy konsultację w ciągu 24 godzin od kontaktu.

Najczęściej zadawane pytania

Co to są dochody nieujawnione?

Dochody nieujawnione to przychody, których podatnik nie zgłosił do opodatkowania albo wykazał w nieprawidłowej, zaniżonej wysokości. Urząd ustala je porównując wydatki podatnika z jego ujawnionymi dochodami – jeśli wydatki są wyższe, różnica może zostać opodatkowana stawką 75% (art. 25b–25e ustawy o PIT).

Kiedy grozi podatek 75%?

Stawka 75% (art. 25e ustawy o PIT) ma zastosowanie, gdy w postępowaniu nie zostanie ustalone konkretne źródło nieujawnionych przychodów ani podatnik nie udowodni lub uprawdopodobni pochodzenia środków pokrywających wydatki. Jeśli źródło zostanie ustalone (art. 25g ust. 7 ustawy o PIT), przychody opodatkowane są na zasadach ogólnych właściwych dla danego źródła.

Ile lat wstecz urząd może mnie sprawdzać?

Postępowanie dotyczy roku, w którym wystąpiła nadwyżka wydatków nad dochodami. Ograniczeniem jest 5-letni termin na doręczenie decyzji ustalającej podatek od dochodów nieujawnionych (art. 68 § 4a Ordynacji podatkowej) – po tym terminie zobowiązanie nie powstaje.

Czy darowizna od rodziców może uchronić przed dochodami nieujawnionymi?

Tak, jeśli została prawidłowo udokumentowana. Darowizny w zerowej grupie podatkowej są zwolnione z podatku od spadków i darowizn pod warunkiem zgłoszenia SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Niezgłoszona darowizna ujawniona w postępowaniu podlega stawce 20% – wciąż znacznie korzystniej niż 75% od dochodów nieujawnionych.

Na kim ciąży obowiązek udowodnienia pochodzenia pieniędzy?

Co do zasady na podatniku (art. 25g ust. 1 ustawy o PIT). Wyjątkiem są przychody znane organowi z urzędu lub możliwe do ustalenia na podstawie rejestrów publicznych (art. 25g ust. 2). Dla okresów przedawnionych wystarczy uprawdopodobnienie zamiast pełnego dowodu (art. 25g ust. 3).

Czy warto korzystać z pomocy kancelarii już po pierwszym wezwaniu z urzędu?

Tak. Pierwsze wyjaśnienia złożone w czynnościach sprawdzających ważą później przez całe postępowanie, a oświadczenie majątkowe podpisuje się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Niespójność wyjaśnień na początku znacząco utrudnia obronę na dalszych etapach.

Czy reprezentujecie klientów w całej Polsce?

Tak. Mamy biura w Warszawie, Łodzi i Opolu, ale prowadzimy sprawy w całej Polsce – zarówno w postępowaniach przed urzędami skarbowymi, urzędami celno-skarbowymi, jak i przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Czy konsultacja wstępna jest płatna?

Pierwsza rozmowa służąca ocenie sprawy jest niezobowiązująca. Po zapoznaniu się z dokumentami przedstawiamy propozycję dalszej współpracy wraz z wyceną.

Skontaktuj się z nami

Jeśli otrzymałeś wezwanie z urzędu skarbowego w sprawie nieujawnionych źródeł przychodów, planujesz dużą transakcję i chcesz zabezpieczyć się dokumentacyjnie, albo dostałeś już decyzję ustalającą podatek 75% – zapewnimy pełne wsparcie i obronę Twoich interesów na każdym etapie sporu z urzędem.

Umów konsultację
Telefon: +48 22 535 30 28
E-mail: warszawa@gawlas.pl

Dochody nieujawnione