Wygrane sprawy

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 946/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I SAB/Lu 32/16 w sprawie ze skargi M.P. na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Jednocześnie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz M.P. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane przez skarżącego, tj. zarzuty uchybienia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., należało uznać za zasadne. Sąd I instancji w zasadzie uchylił się od oceny tego, czy skarga na przewlekłość postępowania była zasadna, bowiem jego uzasadnienie pozostaje na poziomie takiego stopnia ogólności, że mogłoby funkcjonować w każdej sprawie, której przedmiotem byłaby bezczynność organu lub przewlekłość postępowania. Oprócz bowiem ogólnych i obszernych rozważań teoretycznych dotyczących instytucji przewlekłości brak jest wyspecyfikowania dokonywanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. czynności oraz jakiejkolwiek ich analizy czasowej (łączny czas prowadzenia postępowania, ile razy i z jakich przyczyn było przedłużane, w jakich odstępach czasu wykonywane były poszczególne czynności, a jeśli okres pomiędzy nimi był znaczny, należało ocenić, czy stały za tym jakieś racjonalne przyczyny, czy też wynikały one z opieszałości samego organu), a także oceny przedmiotowych czynności i działań pod kątem ich zasadności i efektywności. Rację ma skarżący, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trudno doszukać się bezpośredniego odniesienia się Sądu I instancji do przykładów wskazywanych przez podatnika. Nie wystarczą w tej materii wyjaśnienia Sądu koncentrujące się na kwestii zawiłości i skomplikowanego charakteru sprawy.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1557/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I SAB/Lu 31/16 w sprawie ze skargi M.P. na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Jednocześnie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz M.P. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane przez skarżącego, tj. zarzuty uchybienia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., należało uznać za zasadne. Sąd I instancji w zasadzie uchylił się od oceny tego, czy skarga na przewlekłość postępowania była zasadna, bowiem jego uzasadnienie pozostaje na poziomie takiego stopnia ogólności, że mogłoby funkcjonować w każdej sprawie, której przedmiotem byłaby bezczynność organu lub przewlekłość postępowania. Oprócz bowiem ogólnych i obszernych rozważań teoretycznych dotyczących instytucji przewlekłości brak jest wyspecyfikowania dokonywanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. czynności oraz jakiejkolwiek ich analizy czasowej (łączny czas prowadzenia postępowania, ile razy i z jakich przyczyn było przedłużane, w jakich odstępach czasu wykonywane były poszczególne czynności, a jeśli okres pomiędzy nimi był znaczny, należało ocenić, czy stały za tym jakieś racjonalne przyczyny, czy też wynikały one z opieszałości samego organu), a także oceny przedmiotowych czynności i działań pod kątem ich zasadności i efektywności. Rację ma skarżący, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trudno doszukać się bezpośredniego odniesienia się Sądu I instancji do przykładów wskazywanych przez podatnika. Nie wystarczą w tej materii wyjaśnienia Sądu koncentrujące się na kwestii zawiłości i skomplikowanego charakteru sprawy.

Wyrokiem z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1027/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia […] grudnia 2016 r. nr […] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P.S. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia […] września 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego […] określił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym podkreśliła, że mieszkanie przy ul. J. w W. zostało sprzedane po upływie 7 lat od zakupu, a zatem przychód nie powinien powstać. Decyzją z dnia […] grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w […] utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zbycie przedmiotowego lokalu nastąpiło przed upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym nastąpiło nabycie. Skarżący nie godząc się z powyższą decyzją wniósł skargę do Sądu, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie ze względu na zasadnicze uchybienie procesowe przeprowadzonego postępowania podatkowego, które skutkowało koniecznością uwzględnienia skargi. Otóż organy przyjęły, że Skarżący nabył mieszkanie przy ul. J. w W. w roku 2006 (w aktach sprawy rzeczywiście znajduje się oświadczenie Skarżącego z dnia 7 grudnia 2011 r., iż mieszkanie to nabył w roku 2006). Z drugiej jednak strony akta sprawy zawierają cały szereg dokumentów, które wskazują na nabycie tego mieszkania już wcześniej, przed styczniem 2006 r., albo które kwestię tę czynią otwartą. Pomimo istnienia tak istotnych wątpliwości co do daty zakupu mieszkania, z którego zbyciem powiązano powstanie zobowiązania podatkowego na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy, Naczelnik nie przeprowadził w tym kierunku wystarczającego postępowania dowodowego, a w stanowisku sporządzonym na podstawie art. 227 § 2 Ordynacji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Także Dyrektor Izby Skarbowej w […  nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1028/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia […] grudnia 2016 r. nr […] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz R.S. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia […] września 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego […] określił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym podkreśliła, że mieszkanie przy ul. J. w W. zostało sprzedane po upływie 7 lat od zakupu, a zatem przychód nie powinien powstać. Decyzją z dnia […] grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w […] utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zbycie przedmiotowego lokalu nastąpiło przed upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym nastąpiło nabycie. Skarżąca nie godząc się z powyższą decyzją wniósł skargę do Sądu, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie ze względu na zasadnicze uchybienie procesowe przeprowadzonego postępowania podatkowego, które skutkowało koniecznością uwzględnienia skargi. Otóż organy przyjęły, że Skarżąca nabył mieszkanie przy ul. J. w W. w roku 2006 (w aktach sprawy rzeczywiście znajduje się oświadczenie Skarżącej z dnia 7 grudnia 2011 r., iż mieszkanie to nabyła w roku 2006). Z drugiej jednak strony akta sprawy zawierają cały szereg dokumentów, które wskazują na nabycie tego mieszkania już wcześniej, przed styczniem 2006 r., albo które kwestię tę czynią otwartą. Pomimo istnienia tak istotnych wątpliwości co do daty zakupu mieszkania, z którego zbyciem powiązano powstanie zobowiązania podatkowego na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy, Naczelnik nie przeprowadził w tym kierunku wystarczającego postępowania dowodowego, a w stanowisku sporządzonym na podstawie art. 227 § 2 Ordynacji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Także Dyrektor Izby Skarbowej w […  nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1360/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Lu 8/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. P. na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniesioną przez stronę skargę na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że protokół kontroli podatkowej, jako dokument, sporządzenie, którego kończy ten tryb postępowania, nie ma charakteru aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Protokół kontroli nie przyznaje bowiem, nie stwierdza ani nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków, a jedynie dokumentuje przebieg kontroli podatkowej.

Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadną. NSA podzielił stanowisko skarżącego, nawiązujące do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1998 r., sygn. akt I FPS 18/98, iż konstruując zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych ustawodawca kierował się potrzebą zagwarantowania realnej ochrony zainteresowanym nią podmiotom. Powstające wątpliwości co do dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego określonego aktu lub czynności nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść wnoszącego skargę. Tylko taki sposób wykładni pozostaje w zgodzie z zawartą w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadą prawa do sądu oraz kreującymi to prawo postanowieniami ratyfikowanych przez Polskę aktów prawa międzynarodowego. Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. ustanowił dopuszczalność zaskarżenia opieszałości organu w sprawach dotyczących – innych niż decyzje (określone postanowienia, czy indywidualne interpretacje przepisów prawa) – aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej podejmowanych w toku różnych postępowań uregulowanych w Ordynacji podatkowej, to przepis ten interpretowany w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi oraz zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść skarżącego należy odczytywać w ten sposób, że umożliwia on wniesienie do sądu administracyjnego skargi na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej. Tylko w takiej sytuacji prawo obywatela (podatnika) do skontrolowania działalności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny będzie mogło zostać zrealizowane.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1361/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Lu 5/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. P. na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniesioną przez stronę skargę na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że protokół kontroli podatkowej, jako dokument, sporządzenie, którego kończy ten tryb postępowania, nie ma charakteru aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Protokół kontroli nie przyznaje bowiem, nie stwierdza ani nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków, a jedynie dokumentuje przebieg kontroli podatkowej.

Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadną. NSA podzielił stanowisko skarżącego, nawiązujące do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1998 r., sygn. akt I FPS 18/98, iż konstruując zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych ustawodawca kierował się potrzebą zagwarantowania realnej ochrony zainteresowanym nią podmiotom. Powstające wątpliwości co do dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego określonego aktu lub czynności nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść wnoszącego skargę. Tylko taki sposób wykładni pozostaje w zgodzie z zawartą w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadą prawa do sądu oraz kreującymi to prawo postanowieniami ratyfikowanych przez Polskę aktów prawa międzynarodowego. Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. ustanowił dopuszczalność zaskarżenia opieszałości organu w sprawach dotyczących – innych niż decyzje (określone postanowienia, czy indywidualne interpretacje przepisów prawa) – aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej podejmowanych w toku różnych postępowań uregulowanych w Ordynacji podatkowej, to przepis ten interpretowany w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi oraz zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść skarżącego należy odczytywać w ten sposób, że umożliwia on wniesienie do sądu administracyjnego skargi na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej. Tylko w takiej sytuacji prawo obywatela (podatnika) do skontrolowania działalności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny będzie mogło zostać zrealizowane.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1362/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Lu 3/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. P. na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniesioną przez stronę skargę na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że protokół kontroli podatkowej, jako dokument, sporządzenie, którego kończy ten tryb postępowania, nie ma charakteru aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Protokół kontroli nie przyznaje bowiem, nie stwierdza ani nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków, a jedynie dokumentuje przebieg kontroli podatkowej.

Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadną. NSA podzielił stanowisko skarżącego, nawiązujące do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1998 r., sygn. akt I FPS 18/98, iż konstruując zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych ustawodawca kierował się potrzebą zagwarantowania realnej ochrony zainteresowanym nią podmiotom. Powstające wątpliwości co do dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego określonego aktu lub czynności nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść wnoszącego skargę. Tylko taki sposób wykładni pozostaje w zgodzie z zawartą w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadą prawa do sądu oraz kreującymi to prawo postanowieniami ratyfikowanych przez Polskę aktów prawa międzynarodowego. Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. ustanowił dopuszczalność zaskarżenia opieszałości organu w sprawach dotyczących – innych niż decyzje (określone postanowienia, czy indywidualne interpretacje przepisów prawa) – aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej podejmowanych w toku różnych postępowań uregulowanych w Ordynacji podatkowej, to przepis ten interpretowany w zgodzie z zasadami konstytucyjnymi oraz zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść skarżącego należy odczytywać w ten sposób, że umożliwia on wniesienie do sądu administracyjnego skargi na przewlekłe prowadzenie kontroli podatkowej. Tylko w takiej sytuacji prawo obywatela (podatnika) do skontrolowania działalności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny będzie mogło zostać zrealizowane.

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 2584/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2909/14 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 14 lipca 2014 r. nr […] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Jednocześnie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz M.T. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie. Brak odniesienia się do kwestii wysokości podatku i realnych możliwości jego uiszczenia, proponując „spieniężenie nieruchomości oraz możliwości świadczenia alimentacyjnego na rzecz skarżącej przez jej ojca”, jak to zasadnie ujął Sąd I instancji należy ocenić jako brak precyzyjnego wyjaśnienia tych okoliczności dla potrzeb oceny „ważnego interesu podatnika” w rozumieniu art. 67a Ordynacji podatkowej. Rozbieżności co do oceny dowodów w zakresie spełnienia przesłanek uzyskania prawa do ulgi podatkowej, nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku dokonania oceny wedle zobiektywizowanych kryteriów, a nie tylko z punktu widzenia organu, wystąpienia w danej sprawie określonych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przesłanek umorzenia. Powyższe okoliczności uzasadniały przyjęcie przez WSA, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, które miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Oznaczało to konieczność zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.