I FSK 1208/23 – Wyrok NSA

Wyrokiem z 18 czerwca 2026 r., sygn. akt I FSK 1208/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2023 r. (sygn. akt III SA/Wa 1261/22). Tym samym ostatecznie utrzymano w mocy orzeczenie uchylające decyzję organu podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego za luty 2019 r. To drugi wyrok wydany przez NSA tego samego dnia w sprawie prowadzonej przez Kancelarię.

NSA potwierdził, że organy podatkowe nie wykazały, iż Spółka nie dochowała należytej staranności przy nabyciu towarów i usług. Sąd przypomniał, że jeśli podatnik nabył towar lub usługę, ale faktycznym dostawcą nie był podmiot wskazany na fakturze, nie traci automatycznie prawa do odliczenia VAT. O zachowaniu tego prawa decyduje to, czy podatnik wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że nabywa towar od innego podmiotu niż wystawca faktury. Ciężar wykazania tej okoliczności spoczywa na organie.

W uzasadnieniu Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym na wyrok w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid oraz postanowienie w sprawie C-33/13 Jagiełło. Zgodnie z tymi orzeczeniami organ podatkowy nie może odmówić prawa do odliczenia, jeśli na podstawie obiektywnych przesłanek nie udowodni, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o przestępstwie popełnionym przez wystawcę faktury albo inny podmiot na wcześniejszym etapie obrotu. Nie może przy tym wymagać od podatnika czynności sprawdzających, które nie należą do jego obowiązków.

NSA wskazał też konkretne uchybienia organów w postępowaniu dowodowym. Zarzut braku staranności organ oparł w istocie wyłącznie na tym, że Spółka utrzymywała kontakty z osobami, które według KRS nie były członkami zarządu kontrahentów. Sąd uznał, że takie ustalenia są „zbyt skromne”, by przypisać podatnikowi brak należytej staranności. Podkreślił, że działanie w imieniu spółki nie ogranicza się do członków zarządu i prokurentów, bo może wynikać także z innych stosunków prawnych. Sama weryfikacja w KRS nie przesądza więc o umocowaniu osoby, z którą zawierano transakcje. Organ nie przeprowadził też szerszych ustaleń dotyczących okoliczności zawierania transakcji ani tego, jakie działania byłyby w tych warunkach możliwe i adekwatne, by uchronić się przed udziałem w nierzetelnym obrocie. Już WSA zwrócił uwagę, że organ w ogóle nie odniósł się do zeznań pracowników Spółki, którzy kojarzyli kontrahentów jako dostawców towarów i usług.

W związku z oddaleniem skargi kasacyjnej organu wyrok WSA uchylający decyzję stał się prawomocny. Organ podatkowy, ponownie rozpoznając sprawę, będzie musiał uzupełnić materiał dowodowy lub ponownie go ocenić. Tylko w ten sposób może wykazać, że przy dochowaniu należytej staranności Spółka powinna była wiedzieć, iż wystawcy faktur nie są rzeczywistymi dostawcami. Bez takiego dowodu nie może pozbawić jej prawa do odliczenia VAT.